Talofa lava le tagata fa'aoga initaneti pele, susū mai i le blog fa'amatalaga e uiga i le soifua maloloina puipuia, mai le va'aiga o le soifua maloloina o mea'ai. A aunoa ma se toe fa'atuai, se'i o tatou su'esu'eina le autu lenei: tiga o le manava i tamaiti. O se fa'asea masani lea i le vaitausaga o tamaiti, fa'atasi ai ma le faigata ona maua se tala'aga lelei o le soifua maloloina ona o le le lelei o le fesoota'iga ma le tamaititi. O matua po'o le tagata e nafa ma le tausiga o i latou o le a fesoasoani mai ia i matou i le taimi o le feutagaiga.
Peita'i o le su'esu'ega atoatoa fa'aletino e fa'amanino ai so'o se masalosaloga e uiga i mafua'aga ma fa'ailoga, ma mafua ai ona matou talosagaina nisi su'ega e mafaufau ai i fa'amaoniga ma togafitiga e ono tula'i mai, o ana ta'iala e "tusia e tagata, mo tagata" ma o le a talanoaina i lenei tusiga.
Ua oo i le taimi e avatu ai ia i tatou lava se meaalofa sili e ala i le faʻaolaolaina lelei o le fesoʻotaʻiga neura e ala i le tutu i luga ma faʻaauau pea ona manava loloto, taofi le manava mo le 4 sekone ma manava malie; matou te faia lenei faʻamalositino i le 4 taimi, lea e mafai ai ona matou tuʻuina atu i neura le puna sili ona lelei o le malosi taua e ausia ai le mafaufau lelei ma le taulaʻi tele i le mataupu o le suʻesuʻega.
O lea la ua tatou suʻesuʻeina le autu mataʻina o faʻailoga ma togafitiga o tiga o le manava (manava, manava, igoa masani i Amerika Latina e tuʻuina atu i le pu o le manava) i a tatou fanau.
Tiga o le Manava i Tamaiti
O le tiga o le manava i tamaiti o se fa'asea masani, ma ua fuafua e su'esu'ega e o'o atu i le kuata o tamaiti uma o le a o'o i ai i le itiiti ifo ma le fa'atasi a'o le'i atoa le valu tausaga. O le tele o taimi e a'afia ai o se mea taua tele lea i le fuafuaina o le ogaoga o le tulaga, ma i le tulaga o le tiga o le manava, aemaise lava i tamaiti, o fuainumera e fa'amatala mai ai se tala: pe tusa ma le 25-30% o tamaiti e a'afia i le tiga o le manava i le itiiti ifo ma le fa'atasi i le masina.
E mafai ona eseese mafua'aga mai fa'aletonu o le gastrointestinal i mafua'aga fa'apitoa e pei o le appendicitis, lea e mana'omia ai se taotoga e ala i le appendicectomy. E mafai fo'i ona mafua mai i isi mea mai fafo, e pei o fa'alavelave i uila vilivae, pa'ū mai solofanua, po'o le auai i ta'aloga pa'i.
E matuā eseese lava fa'ailoga o le tiga o le manava e fuafua i le māfua'aga, ae e masani ona aofia ai le niniva, pua'i, manava tata, fiva, mageso, ma le tiga o nisi vaega o le manava.
O faʻafitauli e mafai ona aofia ai le leai o se vai i le tino ma le le lelei o le faiga o meaʻai mo se taimi umi, lea e masani ona vaʻaia pe a mafua le tiga o le manava i se tulaga o loʻo iai, e pei o le Crohn's disease poʻo le celiac disease.
Faatasi ai ma nei faʻamatalaga, e tatau i mātua ona mataala i le siakiina ma le faʻamaumauina o soʻo se tulaga o le tiga o le manava i a latou tama i se api tusi, ina ia mafai ona latou talanoaina ma le saʻo ma le latou fomaʻi, e sili atu i se fomaʻi o tamaiti.
Mafua'aga Masani:
O le Appendicitis Fa'afuase'i o le Mafua'aga Masani
I le iloiloga o tamaiti mamaʻi e maua i le tiga ogaoga o le manava, e taua tele le malamalama i mafuaʻaga eseese ma o latou faʻaaliga faafomaʻi. O se tasi o mafuaʻaga sili ona taatele o le tiga o le manava i tamaiti o le acute appendicitis , ma e sili ona aʻafia i le taimi o le aʻoga.
O a faailoga muamua o le appendicitis i tamaiti?
O faʻaaliga masani o le mumū o le vermiform appendix e aofia ai le tiga o le manava i le periumbilical poʻo le itu taumatau pito i lalo, malaise lautele (o le uiga sili ona iloga), leai o se manaʻo e ʻai, niniva, ma le fiva mama.
Peita’i, i tamaiti laiti, aemaise lava i latou e i lalo ifo o le 5 tausaga, atonu e le o iloga tele le fa’aalia, ma faigata ai ona iloa le ma’i. O le a’afiaga o le acute appendicitis i lenei vaitausaga e ono aofia ai fo’i le vave o le alualu i luma i ni tulaga faigata o le ma’i, ma fa’amamafaina ai le taua o le vave iloa ma le fesoasoani.
A'o faia se su'esu'ega o le appendicitis fa'afuase'i, e taua tele le mafaufau i fa'ailoga masani ma fa'ailoga e le masani ai e ono iai i tamaiti laiti. O nei fa'ailoga e le masani ai e ono aofia ai le vaivai ma le vaivai fa'afuase'i , lea e mafai ona avea ma fa'afitauli o le su'esu'ega ona o lo latou tutusa ma isi fa'ama'i o tamaiti.

E le gata i lea, o le aliaʻe mai o le acute appendicitis i tamaiti e i lalo ifo o le 5 tausaga le matutua e lē o taimi uma e fetaui ai ma faʻailoga masani e pei ona matauina i tamaiti matutua ma tagata matutua, ma e manaʻomia ai le i ai o se faʻamaoniga maualuga o le masalomia ma se iloiloga maeʻaeʻa i le tulaga faʻafuaseʻi o tamaiti.
Fa'ailoga e Le Masani Ai i Tamaiti e I Lalo o le 5 Tausaga le Matutua
E mafai ona mafua mai le tiga o le manava i tamaiti i ni mafuaaga eseese, i totonu o le manava ma mai fafo. I tamaiti laiti, aemaise lava i latou e 5 tausaga pe laiti ifo, o faailoga e le masani ai o le tiga o le manava e mafai ona mafua mai i le tele o tulaga eseese.
E tāua tele i foma'i i le lotoifale ona iloa o le a'afiaga o fa'ama'i o le manava tuga, e pei o le appendicitis tuga po'o le intussusception, i lenei vaitausaga e ono ese mai fa'ailoga masani e masani ona fesoota'i ma nei fa'ama'i. O le mea lea, o se iloiloga mae'ae'a ma se maualuga o le masalosaloga fa'afoma'i e taua tele mo le sa'o o le su'esu'ega ma le vave faia o se togafitiga.
I le isi itu, o le ono mafai ona iai ni faʻaaliga e le masani ai ma le lē patino, e pei o le itaitagofie, vaivai lautele, ma le paie, e tatau ona mafaufau lelei i ai pe a iloiloina tamaiti laiti o loʻo maua i le tiga ogaoga o le manava.
O nei faʻailoga, e ui e lē o ni faʻailoga faʻapitoa, ae e mafai ona tuʻuina atu ni faʻailoga taua i le faʻagasologa o le suʻesuʻega, aemaise lava i tulaga e pei o le acute appendicitis i alii , lea e mafai ona matuā eseese ai faʻaaliga faafomaʻi i le va o vaega eseese o tausaga.
O le mea lea, e taua tele se auala auiliili ma mae’ae’a e iloilo ai le tiga o le manava i tamaiti laiti ina ia mautinoa ai e le o misia pe fa’aseseina ni fa’ailoga e le masani ai.
Intussusception ma Fa'ama'i pipisi i totonu o le manava
I le fa’aopoopoga i le acute appendicitis, o le intussusception o se isi lea mea taua e mafaufau i ai i le tulaga o le tiga fa’afuase’i o le manava ona o le poloka i tamaiti. O lenei tulaga, e fa’ailoaina i le intussusception o le tasi vaega o le manava i totonu o le vaega e lata ane (e pei o se telescope), e mafai ona i ai ni aafiaga taua i le falema’i, aemaise lava i tamaiti laiti.
O le fa'aalia o le intussusception e mafai ona aofia ai le tiga o le manava, pi'o vae, ma se fulafula i le manava e mafai ona lagona. I nisi tulaga, aemaise lava i pepe ma tamaiti laiti, o le intussusception e ono alia'e mai o le vaivai ma le suia o le tulaga o le mafaufau, e fa'ailoa mai ai le eseesega ma o nisi taimi e le o manino lelei fa'aaliga fa'apitoa o lenei tulaga.
E matuā tāua tele i le aufaigaluega tau soifua maloloina ona mataala e tusa ai ma tulaga e pei o le intussusception, aemaise lava i tulaga e ono leai ai ni uiga masani o le acute appendicitis pe i ai ni uiga e lē masani ai.

O le avanoa e vave ona alualu i luma ai le ischemia o le intestinal ma le perforation i le intussusception e faamamafaina atili ai le taua tele o le vave iloa ma le pulega talafeagai e faaitiitia ai le lamatiaga o faafitauli ma faaleleia atili ai taunuuga o gasegase.
Su'esu'ega ma le Puleaina o le Tiga o le Manava
O le iloiloga ma le puleaina o tiga ogaoga o le manava i tamaiti o se faiga e tele ona vaega e manaʻomia ai se auala faʻatulagaina ma maeʻaeʻa. O vaega autū o lenei faiga e aofia ai se talaʻaga faʻafomaʻi auiliili e faʻamanino ai le amataga ma uiga o le tiga, o se suʻesuʻega faʻaletino maeʻaeʻa e aofia ai le iloiloina o faʻailoga taua ma faʻailoga o le itaitagofie o le peritoneal , ma le faʻaaogaina ma le faautauta o suʻesuʻega faʻamaʻi e lagolago ai le faʻamaʻi eseese ma taʻitaʻia ai le faʻatulagaina o se fuafuaga talafeagai mo le puleaina.
E le gata i lea, i le tulaga o le tausiga faʻafuaseʻi o tamaiti, o le iloiloga o le tiga o le manava i tamaiti e manaʻomia ai se auala e le faigata ona malamalama i ai, i le mafaufauina o faʻaaliga eseese ma o nisi taimi e le faigata ona iloa e ono feagai ai, aemaise lava i vaega laiti.
O le i ai o ni faʻailoga e le maʻoti, o uiga masani o le tiga, ma fesuiaʻiga e fesoʻotaʻi ma le matua i faʻaaliga faafomaʻi e manaʻomia ai se tikeri maualuga o tomai faʻapitoa ma se faʻamoemoega agai i le iloiloga atoatoa ma taʻiala faʻapitoa mo le puleaina e faʻapitoa i manaʻoga tulaga ese faʻapitoa o gasegase tamaiti.
Su'esu'ega o le Mimi ma le Su'ega o le Toto
I le avea ai ma se vaega o le iloiloga o gasegase o tamaiti e maua i le tiga tuga o le manava, o le faʻaaogaina ma le faautauta o suʻesuʻega i fale suʻesuʻe, e aofia ai le suʻesuʻeina o le mimi ma le suʻesuʻega o le toto, e matua taua tele le aogā o le suʻesuʻega.
Mo tamaiti e maua i le fiva ma tiga le manava faatasi ai ma faailoga e pei o le pua’i, aemaise lava i pepe ma tamaiti laiti, e fautuaina le faia o se suega o le mimi e iloilo ai le i ai o se siama o le urinary tract po o isi faamai o le urology lea e ono natia ai i latou lava o ni faafitauli i totonu o le manava.

I le isi itu, o su'ega toto , e aofia ai le faitauga atoa o le toto ma fa'ailoga o le mumū, e mafai ona fesoasoani e fa'amaonia ai le i ai o se fa'agasologa o le mumū po'o se fa'ama'i pipisi, e pei o le acute appendicitis, ma ta'ita'ia ai fa'ai'uga tau togafitiga e mulimuli ane.
O le tuʻufaʻatasia o nei suʻesuʻega i totonu o le fale suʻesuʻe i totonu o le iloiloga lautele o gasegase tamaiti e maua i le tiga ogaoga o le manava, o se vaega taua tele lea o le faʻataʻitaʻiga o suʻesuʻega ma togafitiga, e mafai ai ona faʻatino se auala sili atu ona atoatoa ma auiliili i le iloiloga ma le puleaina o nei gasegase.
Fa'alavelave Fa'afuase'i ma Ta'otoga
I le tulaga o tulaga fa'afuase'i ma ono faia ai taotoga e pei o le acute appendicitis, intussusception , ma isi mafua'aga o le acute abdomen, e masani ona taua tele le faia o se togafitiga vave ma mautinoa e puipuia ai le alualu i luma o le fa'ama'i ma fa'aitiitia ai le lamatiaga o fa'alavelave.
Atonu e manaʻomia le feutagaiga ma le faia o taotoga i tulaga e faʻaalia ai e iloiloga faafomaʻi ma suʻesuʻega faʻapitoa se avanoa maualuga e ono iai ni faʻamaʻi o taotoga ma le iai o ni faʻalavelave, e pei o le pu ma le peritonitis , e manaʻomia ai le taotoga faʻanatinati.
E le gata i lea, i le vaega o tamaiti , o le tuʻuina atu i le taimi tatau ma le talafeagai o vailaʻau faʻaitiitia le tiga, vai faʻalava, ma, pe a manaʻomia, vailaʻau faʻamaʻi e fai ma vaega taua o le fuafuaga atoa mo le puleaina o faʻamaʻi o le manava tuga.
O le faʻamaopoopoina o le tausiga faʻapitoa e tele vaega , e aofia ai fomaʻi tipitipi o tamaiti, fomaʻi faʻamoe, ma tausimaʻi, e taua tele ina ia mautinoa o loʻo maua e tamaiti mamaʻi e iai faʻafitauli o le manava i le taimi atofaina le tausiga atoatoa ma le talafeagai e tusa ai ma o latou manaʻoga faʻapitoa ma faʻaleleia atili mo taunuʻuga sili ona lelei.
O le maualuga o le aʻafiaga i le va o le 6 ma le 10 tausaga
E tāua le taʻua o le maualuga o le aʻafiaga o le acute appendicitis ma isi faʻafitauli o le manava tuga e tupu i le va o le 6-10 tausaga le matutua , ma faʻamamafaina ai le tāua o le faʻaeteete tele ma le maualuga o le masalomia o nei tulaga i totonu o lenei vaega o tausaga o tamaiti.
O le iloaina o faʻaaliga e lē masani ai ma faʻaalia patino i tausaga o faʻafitauli o le manava i tamaiti, e taua tele i le faʻamautinoaina o le vave ona maua o se suʻesuʻega ma se fesoasoani e fesoasoani i ai, ina ia faʻaitiitia ai le lamatiaga o faʻalavelave ma faʻavavevave ai le toe faʻaleleia.
I totonu o le vaega o faʻafitauli o le manava faʻafuaseʻi, o eseesega o faʻamaoniga faafomaʻi ma le eseese o faʻamaʻi o loʻo iai e manaʻomia ai se auala fetuutuunai ma faʻapitoa i le iloiloga ma le puleaina o gasegase tamaiti i vaitausaga eseese.
I le iloaina ma le fetuutuunaʻi i tulaga tulaga ese o togafitiga faafomaʻi ma fesuiaiga e fesoʻotaʻi ma le matua i le faʻaalia o faʻafitauli ogaoga o le manava, e mafai ai e le au tuʻuina atu tausiga faʻalesoifua maloloina i falemaʻi a le malo poʻo falemaʻi tumaoti poʻo falemaʻi ona faʻaleleia atili le tausiga ma taunuuga mo tamaiti mamaʻi e maua i le tiga o le manava ma ona taunuuga.
Atresia o le Intestinal i Pepe Fanau Fou
I le vaitaimi o pepe fou faatoa fananau mai, e masani ona ese le mafuaaga o le tiga o le manava mai le mea e matauina i tamaiti matutua, faatasi ai ma le intestinal atresia (o se faaletonu fanau mai pe a poloka le ga'au pe le lelei le fausiaina) o se popolega autu ma faanatinati i le eseesega o le su'esu'ega o fa'ama'i tiga o le manava i pepe fou faatoa fananau mai.
O le atresia o le intestinal, e faʻailoaina i le poloka poʻo le stenosis o se vaega o le gaʻau, e aʻafia o se faʻamaʻi poloka o le intestinal ma e masani ona o faʻatasi ma isi faʻailoga e faʻalagolago i le nofoaga ma le natura o le atresia.
O le puleaina o le atresia o le intestinal i pepe fou e manaʻomia ai se auala vave, e masani ona aofia ai suʻesuʻega faʻamaʻi e pei o le faʻataʻitaʻiga o le faʻatusatusaga ma, i le tele o tulaga, taotoga e faʻaleleia ai le pathology anatomical o loʻo i lalo.
Ona o le avanoa e vave ona fa’aitiitia ai le malosi o le tino ma le lamatiaga o fa’alavelave e feso’ota’i ma le intestinal atresia, o le vave iloa o le ma’i, le vave faasino atu i falema’i mo tamaiti, ma le amataina o le tausiga lagolago e taua tele ina ia mautinoa ai ni taunuuga lelei mo pepe fou ua a’afia i lenei tulaga fa’afuase’i ma ono lamatia ai le ola.
Faaiuga
Ma le mea mulimuli, e taua le maitauina o tusiga o loʻo tuʻuina atu e le o faʻamatalaina atoatoa ai le maʻi manava i tamaiti, ae o loʻo taulaʻi atu i mafuaʻaga ma faʻailoga patino. O le mea lea, e taua tele le mafaufau i se auala atoatoa pe a suʻesuʻeina ma pulea le tiga o le manava i tamaiti.
E taua tele fesootaiga lelei ma le galulue faatasi i le va o tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina ma matua po o ē tausi tamaiti i le faailoaina o le mafuaaga autu ma le tuuina atu vave ma le talafeagai o togafitiga e puipuia ai ni faafitauli matuia.
O le taimi lenei e tāua ai le faʻasoa atu o faʻamatalaga e uiga i le puipuiga o le soifua maloloina o tamaiti mai le vaega o taotoga e ala i ala o faasalalauga faaagafesootai, ina ia mafai ai e le toʻatele o mātua ma ē tausi tamaiti ona iloa ma mafai ona iloa le tiga o le manava ma ona mafuaʻaga e ono mafua ai i tamaiti. Faafetai mo lau faʻamatalaga, faʻapitoa mo le aofia o le blog. Seʻia oʻo i le isi taimi!
Dr. Jorge Delgado, Foma'i Tipitipi. Tiga o le Manava i Tamaiti.

